Wergelands Vandringar

Dersom ein skal tru den norske forfattaren Bjarte Samuelsen, er det ikkje tvil om denne saka: Bergen er i krise. Samulsenes siste roman Tang, som nyleg blei lansert på Samlaget, er delvis basert på denne påståtte krisetilstanden, noko forfattaren fyrte oppunder i samband med lanseringsfesten på fotballpuben Champions i Bergen på fredag som var. Samuelsen, som av smått mystiske grunnar (les: bråk i køen ved Garage) hadde tilbragt 8 timar på glattcelle natta før lanseringa, underhaldt dei frammøtte med ei lang oppramsing av negative inntreff i Bergen si historie, slik som bybrannar, Svartedauen, eksplosjonar og politisk fallit. Lista var så dryg at Fotballklubben Brann sitt cupfinaletap i 1987 ikkje ein gong blei nemnt!

Konklusjonen på det smått provoserande, og difor særs morosame, innlegget var at byen er i krise og at bergensarane pr.i dag manglar både identitet og framdrift. Som eit startskot på krisehandsaminga blei "Nystemten" sunge av publikum, med forfattaren sjølv som forsongar. Men dersom tilstanden er like ille som Samulsen vil ha det til, skal det nok meir til enn vindskeive versjonar av arketypiske bergenssongar for å nausta opp i krisa.

(Det skal elles nemnast at det var ein fin lanseringsfest, med opplesing frå Tang, samt fine gjestar: romanforfattar Nils Henrik Smith, som las frå si komande bok Austerrike, og poeten Erlend Nødtvedt)

Etter denne hendinga var det ikkje anna å gjere enn å utføra eige feltarbeid, væpna med mobilkamera og analytisk blikk, i Bergen sentrum. Dette var det eg fann ut:


Graffiti på den kommunalt lovlege veggen på Nøstet.

Noko av det første som kom opp under feltarbeidet var synekomsten av fersk graffiti, produsert av bergensungdom med teft, teknikk og humor. Etter å ha stoppa opp ved dette motivet kom eg i prat med kunstnaren, som framleis var til stades ved åstaden då eg passerte. Han og kameraten sverga begge til old school-graffiti med handhaldne sprayboksar, og ikkje til "nokke sånt juks" (sjablonggraffiti), som dei sjølv uttrykte det. Her var det i alle fall ikkje noko å seie på kvalitet og idérikdom! På den andre sida er jo ikkje graffiti av denne typen akkurat særleg nært knytt til bergensk identitet, så eg måtte kome meg vidare.


Atriumet i Sydneshaugen Skole.

Nygårdshøyden var ein naturleg plass å oppsøkja. HF-fakultet var min læreplass i 6 år og eg har sidan, som tilsett ved UiB, undervist unge sjeler her om livet og kunsten. Det er ein viktig plass i byen og for byen; studentane driv mykje av kulturlivet og held ting gåande. Dei sørgjer også for at Bergen er oppdatert med omsyn til populærkulturelle nyvinningar. Dessutan var eit av punkta på Samuelsen si kriseliste dødsåret til Georg Johannesen, så her måtte eg rett og slett sjekka ut stoda.

Og eg blei nok bekymra: HF-fakultetet slit med pengane (økonomisk krise), prisen på kaffi har auka med 115% på åtte år(kaffikrise!), eg såg ingen kjendfolk (einsemdkrise), studentane ser framleis akkurat ut som studentane gjorde då eg var ny her i 2001 (trendkrise) og tilsettkantina i HF-bygget var ute av drift (nedleggingskrise). Det einaste positive, bortsett frå at det alltid er interessant å vere tilbake på gamle trakter, var dei to gutane som kom ut av døra til inngang B med kvar sin kule hatt (hattekrise avverga). Eg skunda meg ut frå denne kriseramma plassen! Drakk ikkje ein gong opp den rådyre kaffien.


Botanisk hage, UiB.

Kva så med Botanisk Hage? Her har eg dulma etterverknadene av mangt eit krisescenario - eksamensangst, kjærleikssorg, 50 dagar med regn osv. Men eg veit ikkje om Botanisk Hage anno 2009 har denne dulmande effekten. I alle fall ikkje på meg, som sat der i snautt 10 min før eg blei rastlaus og burgalen. Eit eller anna er ute av gjenge i kongeriket UiB, så eg aktiverte bror min og hutla meg i retning Nordnes.


"F**k tha police, comin' straight from the underground!". Bror min, den kulaste duden i heile Bergen. I universet, tenkjer eg me seier.

Lat meg berre seie det straks - eg elskar Nordnes! Eg har alltid sagt at viss eg ein gong skulle budd ein annan plass i byen enn der eg alltid har budd, ville Nordnes stått øvst på lista. Det er garantert den plassen i Noreg eg har vore flest gonger på rusletur, anten i lag med bror min eller i lag med iPod m. kvalitetsmusikk. Nordnes er synonymt med frisk luft, lukta av tang (apropos opninga av denne teksten), havet som slår inn mot byen, jenter (jentene på Nordnes er, merkeleg nok, alltid fleire hakk finare enn i resten av byen) som ligg i graset og les bøker, grilling om sommaren og alt anna som er fint.

Og, heldigvis - heller ikkje denne gongen svikta Nordnes. Då eg sto der ute på spissen og kjende havet pøsa innover fjorden, var det som om alt snakk om krise og panikk smuldra bort. Etter eit godt måltid og ein dugeleg drink på Verftet peika humørpila høgt på barometeret, og bror min og eg tok med oss denne positive kjensla inn til dei meir sentrale sentrumsområda igjen. Kor vidt dette er berre er eit simulakra vil jo syna seg, men på det noverande er eg viljug til å avblåsa krisa og setja kreftene til for å lobbyera heftig for at Bergen må bli hovudstad igjen. 
Med umiddelbar verknad!


Den austtyske spionen Gerald Meinbender på Nordnes-pynten.

 

     

Gleda var stor i heimen då det synte seg at Stabæk, denne høgst tvilsame fotballklubben frå Austlandet, trekte sjølvaste Valencia CF i play off-kamp til Europaligaen. Gleda blei ikkje mindre då mine to brør og eg klarte å skaffa oss billettar til første kamp, som går av stabelen torsdag 20. august på Telenor Arena. Det er heilt klart trist at ein storklubb som Valencia må skusla bort tid og energi på anna enn Champions League - og ei stor skam at laget må nedverdiga seg til å spela mot norske sengevætarar - men på den andre sida: dette blir min første sjanse til å sjå heltane utfalda seg i røyndomen.


Haustens store oppgjer på Telenor Arena.

Eg har vore storfan av Valencia sidan laget herja som verst i Champions League på slutten av 90-talet og tidleg 2000-tal. Etter å ha hatt nokre år utan den store fotballinteressa var det Valencia som genererte ny giv for min del. Den gongen som no var laget bygt opp med ei sterk kjerne av spanske spelarar, krydra med utanlandske profilar. Sjefen over alle sjefar var Gaizka Mendieta, kaptein og midtbanestrateg, som dessverre fekk karrieren øydelagt ved å gå til Middlesbrough (Akk!).
  

Gazika Mendieta: el Rey

Argentinske Claudio "El Piojo" López dribla seg stilfullt og hurtig gjennom motstandarane sine forsvar, og det rutinerte forsvaret med Carboni, Angloma, Djukic og Roche var ugjennomtrengeleg. Etterkvart kom tilvekstar som Roberto Ayala, Kily González og den ikkje heilt ukjende John Carew, som tidvis var svært god dei åra han fekk i klubben. Så kom dei triumfrike åra med Rafa Benitez i sjefsstolen, då Valencia tok fleire ligatitlar og europeiske pokalar. Men tidene har endra seg.


John Carew: hittil einaste nordmann i Valencia-drakt.

Etter ein fjorårssesong prega av økonomisk krise og uro, har Valencia tilsynelatande fått på plass frisk kapital og ein fungerande finansiell plattform før sesongen 2009/2010 brakar laus. Det såg ille ut då Raul Albiol forsvann til Real Madrid då overgangsvindauget opna i Juli, men heldigvis er han (så langt, i alle fall) det einaste store namnet som har forsvunne frå klubben. Heite kandidatar som David Villa og David Silva har blitt verande, og begge har ved fleire høve uttrykt sterk lojalitet og ynskje om å fortsetja karrieren i Valencia. Den tredje verkeleg ettertrakta spelaren, unge og lovande Juan Mata, har også stadfesta at framtida ligg i den kvite og svarte drakta på den spanske austkysten.

Juan Manuel Mata: den nye Valencia-generasjonen.

Likevel er det nok laget ein smule svekka samanlikna med sist sesong. Dei må framleis lita på veteranar som David Albelda, Rubén Baraja og Miguel Ángel Angulo, sjølv om ingen av desse blir nøkkelspelarar denne sesongen.  Klubben har ikkje henta inn nemneverdige forsterkingar, men har eit ungt lag med høgt potensiale. Ein ventar enno på at lynvingane Vicente og Joaquin, som begge har rundt 50 landskampar for Spania, skal finna tilbake til godt gamalt slag, og at unge talent som Hedwiges Maduro og Ever Banega skal slå ut i full blome. Av desse er det nok førstnemnde som har best sjanse til å lukkast. Argentinske Banega har så langt utmerka seg meir som ein ivrig nattklubbgjengar enn som den sinnrike pasningsspelaren ein vona at han skulle vere.

Det verkeleg store spørsmålsteiknet er nok likevel keeperplassen. Etter at Santiago Cañizares la inn årene etter 2007/2008-sesongen har ein ikkje heilt kome i gjenge. I fjor var det den middelmåtige brasilianaren Renan som vokte buret. I år må ein velje mellom veteranen Cesar, med fortid i Real Madrid, eller talentet Moya, som er henta inn frå Mallorca. Sistnemnde er lovande, men uferdig. Den som får keeperjobben vil ha framføre seg eit forsvar som i litt for stor grad er avhengig av Carlos Marchena, som rett nok er ein kvalitetsstoppar på sitt beste. Elles ser det nokså tynt ut, med få reelle alternativ om Marchena skulle bli skada. Backane Miguel og Del Horno har mykje å prova før dei igjen kan stemplast med merkelappen 'internasjonal toppspelar', dessverre.

Så kva kan me venta oss neste veke på Telenor Arena? Stabæk har sjølvsagt fordelen av heimebane og at laget er midt i sesongen. Til gjengjeld er dei ikkje i nærleiken av å matcha Valencia på generell kvalitet, tempo og teknikk. Det er nok grunn til å forventa eit Valencia-lag som ikkje køyrer ut i eit drepande tempo frå start av, men som heller kontrollerer og etter kvart overtek kampen med kvikke pasningar og nådelause framstøyt. Eg kan ikkje anna enn å fryda meg over det komande synet av lynhurtige Silva, Villa og Mata mot Stabæk sine defensive flodhestar!

Nemnde eg at eg gler meg til kampen? Ja vel.      

Frå min nye bustad i Thorvald Meyers gate 5 kan eg, som det høver seg for ein vestlending med store ambisjonar, sjå ned på hovudstadens mylder av bygningar, gater og menneske. Byen ser både liten og stor ut frå 18. etasje, som er nest øvste etasje i ei sosialdemokratisk utpønska OBOS-blokk frå midten av 1960-talet. Ein fascinerande bygning med interessant fortid. Den opphavlege idéen med byggeprosjektet var å gje rimeleg husrom til unge kvinner; altså var blokka eit ganske framtidsretta initiativ, innsikta mot å leggja til rette for kvinners handlefridom og individualitet i ei tid då dette slett ikkje var eit ukomplisert tema. Og no, på 2000-talet, oppfyller blokka nok ein viktig funksjon, ved å sikra ein komfortabel og strategisk plassert bustad for ein bortkomen jærbu (som altså har store ambisjonar).

 

Utsikt: retning nord/aust. Den dominerande bygningen i forgrunnen er Sagene barneskule.

Når ein står på den vesle balkongen i 18. etasje er det lett å la seg riva med av panoramaet som faldar seg ut. Synsfeltet er stort og rikt på godbitar, slik som Ekebergrestauranten i sørleg retning, men også urovekkande moment som piperøyk frå industribygg og mislykka byggeprosjekt frå samtida. Eit av desse finn seg i umiddelbar nærleik, det keisame Ringnes Park, der ein heldigvis har teke vare på den formidable mursteinspipa på den gamle hovudbygningen frå 1877.

Min næraste nabo (og einaste ven): den flotte pipa på den gamle Ringnesfabrikken.

Det er også høgst vanedannande å studera folkelivet på bakkenivå. Menneske - eg er rimeleg sikker på at dei fleste er menneske, men ikkje heilt - i alle slags variantar hastar gjennom Thorvald Meyers gate i begge retningar, på veg mot alt frå samfunnsnyttige gjeremål til dirty deeds done dirt cheap. Nabolaget, som ligg i grenselandet mellom Torshov og Grünerløkka, er både respektabelt og snuskete. Denne spennvidda gjer det desto meir spanande å bu her! Ein kan like gjerne støyte på uflidde menn med buskete skjegg og problematisk kroppslukt som trendmagasinaktige kvinner i midten av 30-åra, som mest sannsynleg er advokatar, eigedomsmeklarar og/eller finansanalytikarar. Det varierte klientellet gjer at morgonkaffien på balkongen, som eg gjennomfører uansett verforhold, kan karakteriserast som ei blanding av oppvakningsritual og sosialantropologisk manøver.

Så får me sjå korleis ein jærbu vil påverka den lokale dynamikken i tida som kjem.

Mine to første veker i hovudstaden har vore prega av rock, kulde og innflytting på kontor og i mellombels bustad. Eg har notert meg at Oslo er ein by med rikt uteliv og framifrå kollektivtilbod, og at det er kortare avstand mellom Bislett og Grünerløkka enn eg trudde. Det er bra, ettersom min daglege tur-retur jobb går føre seg mellom nett desse. Hadde det ikkje vore for snøen, hadde den drygt 10 minutt lange spaserturen frå Sofiesgate 3 til Maridalsveien 29 vore ein sann fryd. Akkurat no er det litt stress, men absolutt overkomeleg.

Det var akkurat på denne strekningen eg knipsa mitt første Oslo-bilete med mobilen. Eg kunne rett og slett ikkje dy meg då dette dukka opp:



Dette folkelege fyndordet kan ein finna kvar som helst, anten ein er på ein busshaldeplass på Lyefjell eller i nærleiken av Oslos hippaste bydel. Kanskje ikkje særleg subtilt, men utruleg verknadsfullt! I dette tilfellet har fleire rundar med mislukka fjerning inkorporert teksten i betongveggens grove tekstur. Det fysiske strevet med å fjerna taggs som dette berre understrekar den slitestyrken det urbane språket har, sjølv på sitt mest idiotiske og infantile. Ikkje minst gav 'verket' meg - og heilt sikkert andre óg - ein god latter m. frostrøyk i Oslo-kulda.

Denne opplevinga som kom ein måndag morgon i Oslo fekk meg dessutan til å tenkja på ein taggar, ein som herja Bryne midt på 1990-talet med signaturen "Guess hwo it was?". Den som kan fortelje meg kven den ansvarlege var, skal verta heidra med gull og grøne skogar på denne bloggen. Og var "hwo" eit utslag av analfabetisme eller sinnrik leik med språket? Den som berre visste det.

Vel, meir om Oslo etterkvart.